Voedselbos

Olijfwilg (Elaeagnus umbellata) gedijt goed in het voedselbos

Olijfwilg (Elaeagnus umbellata) gedijt goed in het voedselbos

Voedselbossen winnen snel aan populariteit. In Europa bestaan verschillende voedselbosprojecten of worden op dit moment gerealiseerd.

In de tropen worden voedselbossen al millennia gebruikt voor de productie van fruit, noten en andere eetbare producten. Het is ook niet helemaal een nieuw concept, maar is door de permacultuur-beweging nieuw leven ingeblazen.

 

Een voedselbos, wat eigenlijk een vorm van agroforestry betreft, heeft een aantal belangrijke voordelen t.o.v. van gangbare agrarische productiemethoden. De belangrijkste:

1. Geen externe inputs; zoals (kunst)meststoffen, bestrijdingsmiddelen, brandstof, bewatering zijn er nodig om het systeem draaiende en  productief te houden. Voor en tijdens de aanplantfase kunnen kleine hoeveelheden inputs zoals meststoffen en bewatering nodig zijn om mineraaltekorten aan te vullen en planten aan te laten slaan, maar daarna is dat niet meer nodig. Het systeem bouwt zelf een gezonde en vruchtbare bodem.

2. Weinig arbeid; na de aanlegfase is er zeer weinig arbeid nodig om het systeem draaiende te houden. In het climaxstadium gaat 75-90% van de arbeid op aan het oogsten van de producten.

3. Risicospreiding; het aantal gewassen is heel divers ten opzichte van een monocultuur. Er kunnen makkelijk 100 verschillende soorten en dus ook producten per hectare geteeld worden.

4. Natuurlijk evenwicht: Door de grote diversiteit van flora en fauna in het systeem, komen plagen eigenlijk niet voor. Elke plaag wordt in principe onder controle gehouden door zijn natuurlijke vijand. Ook insecten voor bestuiving meestal in voldoende mate aanwezig.

De vruchten zijn rauw heerlijk en maken ook erg goede jam

De vruchten zijn rauw heerlijk en maken ook erg goede jam

In de gematigde klimaatzone (waar Nederland en België deel van uitmaken) is het voedselbos concept nog relatief nieuw. Een van de belangrijkste redenen hiervan is dat er in de gematigde klimaatzone sprake is van een lagere lichtinval en een korter groeiseizoen. Hierdoor kunnen er minder lagen toegepast worden en ook de opbrengsten zijn lager. Een goed ontwerp is daarom van groot belang indien een productief en stabiel systeem gewenst is. Voor massa hoeveelheiden van hetzelfde product is dit systeem niet geschikt, maar het leent zich uitstekend om een klein, lokale gemeenschap of keuken van gevarieerde, biologische en gezonde voeding te voorzien.

Het duurt een aantal jaar voordat een voedselbos uitgegroeid is tot een volwassen systeem. Wij kunnen voorzien in een juist aanleg- en onderhoudsplan om tot dit stadium te komen. In principe is er vanaf het eerste jaar oogst, maar een goed groeiend voedselbos zal er normaal gesproken vijf tot zeven jaar over doen voordat de piek productie bereikt wordt. Bij een juist onderhoud, kan het systeem vele jaren overvloedig blijven produceren.